I. TRẮC NGHIỆM
Chủ đề 2, 3: Việt Nam trong những năm 1930-1939 (Bài 18,20)
Hoàn cảnh, thời gian, địa điểm thành lập Đảng
- Hoàn cảnh: Có ba tổ chức cộng sản đang hoạt động riêng rẽ, tranh giành ảnh hưởng với nhau. Cần phải có một Đảng Cộng sản thống nhất trong cả nước.
- Thời gian: Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, ngày 6-1-1930
- Địa điểm: Cửu Long, Hương Cảng, Trung Quốc
- 24-2-1930, Đông Dương Cộng sản liên đoàn cũng gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Cương lĩnh chính trị tháng 2/1930, Luận cương tháng 10/1930
- Thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt là Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
- Hội nghị lần thứ nhất (10-1930) thông qua Luận cương chính trị do Trần Phú khởi thảo.
- Luận cương khẳng định tính chất của cách mạng Đông Dương lúc đầu là cuộc cách mạng tư sản dân quyền, sau đó bỏ qua thời kỳ tư bản chủ nghĩa, tiến thẳng lên xã hội chủ nghĩa.
- Đảng phải coi trọng việc vận động tập hợp lực lượng quần chúng, lãnh đạo đấu tranh đòi quyền lợi trước mắt, đưa dần lên trận tuyến cách mạng, phát động vũ trang bạo động, đánh đổ chính quyền giai cấp thống trị, giành lấy chính quyền. Phải liên lạc mật thiết với vô sản và các dân tộc thuộc địa.
Tình hình thế giới và trong nước trong những năm 1936-1939
- Cuộc khủng hoảng kinh tế (1929-1933) làm cho mâu thuẫn xã hội các nước tư bản càng thêm sâu sắc. Giai cấp tư sản lũng đoạn, thiết lập chế độ phát xít – chế độ độc tài tàn bạo nhất của tư bản – trở thành mối nguy cơ dẫn tới một cuộc chiến tranh mới.
- Ở Việt Nam, cuộc khủng hoảng tác động sâu sắc đến đời sống của nhân dân, nhà tư sản, địa chủ vừa và nhỏ. Bọn cầm quyền phản động tiếp tục thi hành chính sách bóc lột, vơ vét, khủng bố, đàn áp phog trào đấu tranh của nhân dân.
Mặt trận dân chủ Đông Dương và phong trào đấu tranh đòi tự do, dân chủ (nhiệm vụ, phương pháp và hình thức, lực lượng, sự kiện tiêu biểu)
(Học sinh xem SGK/77, 78, 79)
Chủ đề 4: Cuộc vận động tiến tới cách mạng tháng Tâm năm 1945 (Bài 24)
Nét chính về nội dung và tình hình nước ta sau cách mạng tháng tám năm 1945
(Học sinh xem Câu 3 phần Tự luận)
II. TỰ LUÂN
1. Diễn biến chính cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội và trong cả nước năm 1945
* Giành chính quyền ở Hà Nội
- Ở Hà Nội, sau ngày Nhật đảo chính Pháp, không khí cách mạng càng thêm sôi động. Các đội Tuyên truyền xung phong của Việt Minh hoạt động hầu khắp thành phố.
- Tối 15-8, Việt Minh tổ chức diễn thuyết công khai ở 3 rạp hát lớn trong thành phố.
- Ngày 16-8, truyền đơn, biểu ngữ xuất hiện khắp nơi. Chính quyền bù nhìn thân Nhật lung lay đến tận gốc rễ.
- Sáng 19-8, cả Hà Nội tràn ngập khí thế cách mạng. Đồng bào rầm rập kéo tới quảng trường Nhà hát lớn dự cuộc mít tinh.
- Cuộc mít tinh nhanh chóng chuyển thành biểu tình, chia ra nhiều đoàn đi chiếm các công sở của chính quyền bù nhìn.
- Cuộc khởi nghĩa đã thắng lợi hoàn toàn ở Hà Nội
* Giành chính quyền trong cả nước
- Từ ngày 14-8 đến 18-8, một số tỉnh chớp thời cơ nổi dậy giành chính quyền. Bốn tỉnh giành chính quyền sớm nhất cả nước là Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam.
- Khi có tin Nhật đầu hàng, lệnh khởi nghĩa truyền xuống, tin Hà Nội giải phóng báo về thì cuộc khởi nghĩa trong cả nước lan nhanh như một dây thuốc nổ: Huế (23-8), Sài Gòn (25-8)
- Vua Bảo Đại phải thoái vị (30-8). Chỉ trong 15 ngày, cuộc Tổng khởi nghĩa đã thành công trong cả nước.
- 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân và thế giới rằng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã ra đời.
2. Ý nghĩa lịch sử và nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945
* Ý nghĩa lịch sử
- Cách mạng tháng Tám là một sự kiện vĩ đại trong lịch sử, phá tan hai tầng xiềng xích nô lệ của Pháp và Nhật, lật nhào chế độ quân chủ chuyên chế tồn tại ngót ngàn năm.
- Việt Nam đã trở thành một nước độc lập dưới chế độ dân chủ cộng hoà, mở ra kỉ nguyên độc lập và tự do cho dân tộc.
- Cách mạng tháng Tám là thắng lợi đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh của nhân dân các nước thuộc địa và nửa thuộc địa, góp phần củng cố hoà bình khu vực Đông Nam Á và trên thế giới.
* Nguyên nhân thắng lợi
- Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu nước sâu sắc, đấu tranh kiên cường bất khuất Từ ngàn xưa cho độc lập, tự do. Đảng cộng sản Đông Dương và mặt trận Việt Minh phất cao ngọn cờ cứu nước thì mọi người hưởng ứng.
- Đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh với đường lối chính trị, quân sự đúng đắn.
- Có khối liên minh công – nông vững chắc, có sự lãnh đạo kịp thời, sáng suốt của Đảng.
3. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngay sau khi thành lập lại đã ở vào tình thế "ngân cân treo sợi tóc"
- Sau Tổng khởi nghĩa cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, các lực lượng đế quốc chống phá cách mạng từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc, 20 vạn quân Tưởng Giới Thạch ồ ạt vào Hà Nội và hầu khắp các tỉnh với âm mưu lật đổ Chính quyền cách mạng, thành lập chính quyền tay sai.
- Từ Vĩ tuyến 16 trở vào Nam, quân Anh mở đường cho thực dân Pháp quay trở lại xâm lược.
→ Nền độc lập, tự do của nước ta bị đe doạ nghiêm trọng, kinh tế chủ yếu là nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu, còn bị chiến tranh tàn phá.
- Nạn đói do Nhật – Pháp gây ra vẫn chưa được khắc phục. Nạn lụt lớn (8 - 1945), vỡ đê, hạn hán kéo dài, ruộng đất không thể cày cấy được. Sản xuất công nghiệp đình đốn. Nạn đói mới lại đe doạ đời sống nhân dân.
- Ngân sách nhà nước hầu như trống rỗng. Nhà nước cách mạng chưa kiểm soát được Ngân hàng Đông Dương.
- Văn hoá: hơn 90% số dân không biết chữ, các tệ nạn xã hội tràn lan.
→ Nước ta chịu khó khăn to lớn, lâm vào tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”.
4. Chủ trương, biện pháp của Đảng và Chính phủ Việt Nam đối với Pháp và Tường có gì khác nhau trước Hiệp định Sơ bộ với sau Hiệp định Sơ bộ (6/3/1945 đến 12/1946)? Em hãy đánh giá chính phủ ta kí với Pháp Hiệp ước sơ bộ (6/3/1946) và Tạm ước (14/9/1946)
a) So sánh
b) Nhận xét
- Chính phủ ta có một chiến lược đúng đắn và kịp thời, hợp tác với Pháp để đuổi 20 vạn quân Tưởng về nước, có thời gian xây dựng và củng cố lực lượng, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến nhất định bùng nổ.
