Câu 1. Nêu nguyên nhân tiến hóa và sự hình thành loài mới theo quan điểm của Darwin.
- Chọn lọc tự nhiên thông qua các đặc tính biến dị và di truyền
- Loài mới hình thành từ từ, qua nhiều dạng trung gian dưới tác động của chọn lọc tự nhiên theo con đường phân li tính trạng từ một gốc chung
Câu 2. Thuyết tiến hoá tổng hợp hiện đại ra đời vào thời gian nào và dựa trên nền tảng nào?
- Ra đời vào những năm 40 của thế kỉ XX
- Dựa trên nền tảng học thuyết của Darwin và những thành tựu của di truyền học, đặc biệt là di truyền học quần thể
Câu 3. Môi trường là gì?
- Là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng
- Các loại môi trường chủ yếu:
+ Môi trường nước
+ Môi trường trên cạn
+ Môi trường trong đất
+ Môi trường sinh vật
Câu 4. Nhân tố sinh thái là gì? Được chia thành mấy nhóm?
- Là các yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật
- Có 2 nhóm:
+ Nhân tố sinh thái vô sinh (lá cây mục, gỗ mục, đất, nước, ánh sáng,…)
+ Nhân tố sinh thái hữu sinh (thực vật , động vật, con người)
Câu 5. Giới hạn sinh thái là gì?
Câu 6. Dựa vào ánh sáng, người ta phân chia thực vật và động vật như thế nào?
* Thực vật chia thành 2 nhóm
- Thực vật ưa sáng: những cây sống ở nơi quang đãng
- Thực vật ưa bóng: những cây sống ở nơi ánh sáng yếu, ánh sáng tán xạ
* Động vật chia thành 2 nhóm
- Đông vật ưa sáng: những động vật hoạt động vào ban ngày
- Đông vật ưa tối: những động vật hoạt động vào ban đêm, sống trong hang, dưới đáy biển sâu
Câu 7. Khái niệm sinh vật biến nhiệt và hằng nhiệt? Cho ví dụ.
- Sinh vật biến nhiệt có cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường (thực vật, nấm, cá chép, cá mập, cá sấu, thằn lằn bóng,...)
- Sinh vật hằng nhiệt có cơ thể không phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường (cá heo, cá voi, con người, thỏ, cáo, trâu, bò, chim bồ câu,...)
Câu 8. Đặc điểm các mối quan hệ khác loài?
Câu 9. Quần thể người khác với quần thể sinh vật ở điểm nào? Có mấy nhóm tuổi?
- Có 3 nhóm tuổi chính:
+ Nhóm tuổi trước sinh sản (từ khi sinh - 15 tuổi)
+ Nhóm tuổi sinh sản và lao động (15 - 64 tuổi)
+ Nhóm tuổi hết khả năng lao động nặng nhọc (trên 65 tuổi)
Câu 10.
a) Khái niệm quần thể sinh vật? Cho ví dụ
- Là tập hợp các cá thể cùng loài, cùng sống trong một khoảng không gian xác định, tại một thời điểm nhất định và có khả năng sinh sản tạo thành thế hệ mới
- Ví dụ: Quần thể bò cùng sống trên một cánh đồng
b) Tỷ lệ giới tính là gì và ý nghĩa của nó.
- Là tỉ lệ số lượng giữa cá thể đực và cá thể cái
- Tỉ lệ giới tính cho thấy tiềm năng sinh sản của quần thể
c) Mật độ quần thể là gì?
- Là số lượng hay khối lượng sinh vật có trong một đơn vị diện tích hay thế tích
- Thay đổi theo mùa, theo năm và phụ thuộc vào chu kỳ sống của sinh vật
Câu 11.
a) Khái niệm quần xã sinh vật, cho ví dụ?
- Là một tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau, cùng sống trong một khoảng không gian xác định và chúng có mối quan hệ chặt chẽ, gắn bó với nhau
- Ví dụ: Trong quần xã rừng ngập mặn ven biển có các loài vi sinh vật, thực vật, động vật
b) Những đặc điểm cơ bản của quần xã.
- Có 2 đặc điểm cơ bản
+ Số lượng loài
+ Thành phần loài
Câu 12. Một hệ sinh thái hoàn chỉnh có các thành phần chủ yếu nào?
- Một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm:
+ Thành phần vô sinh (đất, nhiệt độ, ánh sáng)
+ Sinh vật sản xuất (thực vật)
+ Sinh vật tiêu thụ (động vật ăn thực vật, động vật ăn động vật)
+ Sinh vật phân giải (nấm, vi khuẩn,...)
Câu 13.
a) Xây dựng chuỗi thức ăn có 5 mắt xích, bắt đầu từ sinh vật sản xuất và kết thúc là sinh vật phân giải
- Cây lúa → Châu chấu → Ếch → Rắn → Vi sinh vật
- Lá cây → Sâu → Bọ ngựa → Rắn → Vi khuẩn
b) Loại bỏ mắt xích nào sẽ gây hậu quả lớn nhất? Vì sao?
- Loại bỏ mắt xích thực vật sẽ gây hậu quả lớn nhất, vì thực vật là sinh vật sản xuất, là mắt xích đầu tiên, cung cấp chất dinh dưỡng và năng lượng cho toàn bộ chuỗi thức ăn trên
Câu 14. Tăng dân số quá nhanh dẫn tới hiện tượng gì? Để xã hội phát triển bền vững thì Việt Nam đã và đang làm gì?
- Tăng dân số quá nhanh sẽ ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống của con người như: thiếu nơi ở, thiếu lương thực - thực phẩm, thiếu trường học - bệnh viện, tăng ô nhiễm môi trường, chặt phá rừng, gây cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên
- Việt Nam đang thực hiện pháp lệnh dân số nhằm mục đích đảm bảo cuộc sống cho mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Nhà nước vận động mỗi gia đình chỉ nên có từ 1 - 2 con.
