💡 Mẹo: Nhấn vào các ô có mũi tên để Mở rộng/Thu gọn nội dung
Bài 3: Phòng chống tệ nạn xã hội ở Việt Nam trong thời kì hội nhập
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI PHẠM
1. Khái niệm tội phạm
- Là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS.
- Do người có năng lực TNHS hoặc pháp nhân thương mại thực hiện.
- Có lỗi cố ý hoặc vô ý.
- Xâm phạm độc lập, chủ quyền, chế độ CT-KT, an ninh, trật tự, quyền con người...
2. Một số loại tội phạm phổ biến
- Giết người, cố ý gây thương tích.
- Cướp, cướp giật, trộm cắp, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
- Hiếp dâm, xâm hại tình dục (đặc biệt dưới 16 tuổi).
- Tổ chức đua xe, cản trở giao thông...
3. Cách thức hoạt động phổ biến
- Câu kết thành băng nhóm, tổ chức chặt chẽ.
- Lưu động trên phạm vi nhiều tỉnh/thành phố.
- Sử dụng thủ đoạn giả mạo, gian dối tinh vi.
- Sử dụng vũ khí, phương tiện, công nghệ cao.
II. PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO
1. Khái niệm
- Là hành vi vi phạm pháp luật hình sự.
- Sử dụng tri thức, kĩ năng, công cụ, phương tiện CNTT trình độ cao.
- Cố ý xâm phạm an toàn thông tin, gây tổn hại lợi ích NN, tổ chức, cá nhân.
2. Cách thức hoạt động phổ biến
- Cài/sao chép phần mềm độc hại, virus.
- Chiếm quyền quản trị, can thiệp dữ liệu.
- Khai thác lỗ hổng đánh cắp mật khẩu/tài khoản ngân hàng.
- Lừa đảo qua mạng xã hội, viễn thông.
- Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, đánh bạc online...
3. Quy định của pháp luật về xử lý
- Hình thức phạt: Phạt tiền, Cải tạo không giam giữ hoặc Phạt tù.
- Quy định tại các Điều 285 đến 294 Bộ luật Hình sự.
- Áp dụng cho các hành vi: Phát tán mã độc, lừa đảo mạng, xâm nhập trái phép...
III. PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI
1. Khái niệm tệ nạn xã hội
- Là hiện tượng xã hội tiêu cực, tính phổ biến, lan truyền.
- Biểu hiện: Vi phạm pháp luật, lệch chuẩn đạo đức/xã hội.
- Hậu quả: Gây nguy hiểm cho xã hội.
2. Một số tệ nạn xã hội chính
- TN Ma túy: Sử dụng trái phép, nghiện ma túy...
- TN Cờ bạc: Lợi dụng trò chơi cá cược, sát phạt bằng tiền/hiện vật.
- TN Mại dâm: Các hành vi mua dâm, bán dâm và liên quan.
- TN Mê tín dị đoan: Mù quáng tin điều mơ hồ, dẫn đến cuồng tín, vi phạm PL.
*Lưu ý: Bạo lực học đường, lạm dụng game/mạng xã hội có nguy cơ dẫn đến TNXH.
3. Quy định pháp luật (Xử phạt)
a) Mại dâm: Nghiêm cấm mua/bán/chứa/môi giới. Tùy mức độ sẽ phạt hành chính hoặc phạt tù (đặc biệt với trẻ vị thành niên).
b) Cờ bạc: Phạt hành chính với hành vi chưa đến mức truy cứu. Phạt cải tạo/tiền/tù nếu tổ chức, đánh bạc trái phép quy mô lớn.
c) Mê tín dị đoan: Phạt hành chính cá nhân/tổ chức tham gia. Phạt tù người hành nghề bói toán, đồng bóng gây hậu quả (dù đã bị phạt HC).
IV. TRÁCH NHIỆM PHÒNG, CHỐNG
1. Trách nhiệm của công dân
- Tích cực nghiên cứu và thực hiện nghiêm quy định PL.
- Biết bảo mật mật khẩu, thông tin cá nhân, thiết bị công nghệ.
- Phát hiện, tố giác, giúp đỡ cơ quan chức năng điều tra.
- Tham gia tuyên truyền, vui chơi lành mạnh, ngăn chặn vi phạm.
2. Trách nhiệm của học sinh
- Tự giác thực hiện trách nhiệm công dân.
- Tham gia đầy đủ các nội dung giáo dục phòng chống do trường tổ chức.
- Gương mẫu thực hiện quy định, tự giác tại cộng đồng.
- Tích cực tuyên truyền trong nhà trường, cộng đồng.
- Phát hiện, ngăn chặn bạn bè và người thân khi có dấu hiệu vi phạm.
