 |
| Ảnh của SevenStorm JUHASZIMRUS: Hình minh họa |
Câu 1: Chủ nghĩa xã hội từ năm 1991 đến nay
1991, sau sự sụp đổ của chế độ XHCN ở các nước Đông Âu và sự tan rã của Liên Xô, CNXH không còn là hệ thống thế giới.
Tuy nhiên, CNXH không chấm dứt mà tiếp tục tồn tại và phát triển ở Trung Quốc, Việt Nam, Cuba và Lào.
Các nước XHCN tiến hành đổi mới, cải cách, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN; riêng Cuba cải cách còn hạn chế và chịu ảnh hưởng của cấm vận.
Nhìn chung, CNXH ngày nay linh hoạt hơn, phù hợp với điều kiện mỗi quốc gia và đạt được những thành tựu nhất định về kinh tế, xã hội và vị thế quốc tế.
Câu 2: Những thành tựu chính của công cuộc cải cách, mở cửa ở Trung Quốc và ý nghĩa
Thành tựu:
Chính trị: xây dựng được hệ thống lí luận về CNXH đặc sắc Trung Quốc.
Kinh tế: tăng trưởng nhanh, Trung Quốc trở thành một trong những nền kinh tế lớn của thế giới.
Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, công nghiệp và dịch vụ phát triển mạnh.
Đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, tỉ lệ đói nghèo giảm mạnh.
Khoa học – kĩ thuật, giáo dục, quốc phòng đạt nhiều thành tựu quan trọng.
Vị thế và ảnh hưởng của Trung Quốc trên trường quốc tế ngày càng cao.
Ý nghĩa:
Khẳng định đường lối cải cách, mở cửa là đúng đắn.
Tạo cơ sở xây dựng CNXH mang đặc sắc Trung Quốc.
Gợi mở kinh nghiệm cho các nước đang phát triển.
Câu 3: Nguyên nhân Xiêm không bị xâm lược? Theo bạn đâu là quan trọng nhất?
Nguyên nhân:
o Vị trí địa lí: là vùng đệm giữa thuộc địa của hai đế quốc lớn là Pháp và Anh
o Nhận thức của nhà lãnh đạo: Vua Rauma IV-V chủ trương chính sách ngoại giao mềm dẻo, vì đã nhận thức sớm về nguy cơ xâm lược bởi phương Tây
o Công cuộc cải cách: Toàn diện về hành chính, quân đội, giáo dục, luật pháp theo hướng phương Tây, xóa bỏ dần chế độ nô lệ, hiện đại hóa đất nước
Theo tôi, quan trọng nhất là: Nhận thức của nhà lãnh đạo.
Câu 4: Rút ra bài học từ Xiêm cho Việt Nam trong bối cảnh hội nhập hiện nay?
Chủ động mở cửa, thiết lập quan hệ ngoại giao đa phương, cân bằng lợi ích giữa các cường quốc; quan hệ ngoại giao với nhiều quốc gia trên thế giới.
Phát triển khoa học – kĩ thuật.
Trong bối cảnh hội nhập, bảo vệ chủ quyền, không lệ thuộc/phụ thuộc vào bất kì quốc gia nào.
Con người dẫn dắt đất nước cần có chiến lược đúng đắn trong dẫn dắt đất nước, bản lĩnh và tầm nhìn xa trông rộng.
Bổ sung:
Tăng cường năng lực quốc phòng, xây dựng quân đội hiện đại để bảo vệ lãnh thổ.
Đẩy mạnh phát triển kinh tế, giáo dục và khoa học công nghệ để tăng nội lực quốc gia.
Huy động sức mạnh toàn dân, phát huy tinh thần yêu nước trong bảo vệ chủ quyền.
Biết nắm bắt thời cơ để đưa đất nước phát triển về tất cả mọi mặt.
Câu 5: Vì sao (chủ nghĩa xã hội) ở Liên Xô sụp đổ? Rút ra bài học cho Việt Nam?
* Lý do sụp đổ
- Chủ quan:
* Những sai lầm trong việc thực hiện cải tổ, cải cách.
* Những hạn chế của mô hình kinh tế - xã hội không được nhận thức đầy đủ và sửa chữa tích cực.
* Tình trạng quan liêu, vi phạm các quyền dân chủ.
* Chưa khai thác tốt các thành tựu của cách mạng KH - KT (Khoa học - Kỹ thuật).
* Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất tụt hậu.
- Khách quan:
* Sự chống phá của các thế lực thù địch.
* Bài học cho Việt Nam
- Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Đổi mới đúng đắn, toàn diện nhưng có lộ trình phù hợp, lấy phát triển kinh tế làm trung tâm, không nóng vội cải cách chính trị.
- Giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, chống tham nhũng, suy thoái.
- Phát huy dân chủ, lấy nhân dân làm gốc, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
- Chủ động hội nhập quốc tế, giữ vững độc lập, chủ quyền, cảnh giác với “diễn biến hòa bình”.
- Kết hợp ổn định chính trị với phát triển kinh tế – xã hội, coi ổn định là điều kiện tiên quyết cho phát triển.
Câu 6: Vì sao Trung Quốc thành công? Rút ra bài học cho một quốc gia?
* Vì sao Trung Quốc thành công?
- Trước những yêu cầu và thách thức mới, Trung Quốc tiến hành công cuộc cải cách và mở cửa.
- Chú trọng giáo dục và đào tạo con người.
- Nâng cao năng lực tự chủ, phát triển và ứng dụng khoa học – công nghệ.
- Sức mạnh của quốc gia: tính tự lập, từ cường, có khả năng tự cung cấp và ít bị ảnh hưởng bởi quốc tế.
* Rút ra bài học
- Lấy chính sách kinh tế làm trung tâm
- Kiên trì cải cách từng bước và có lộ trình cụ thể
- Chủ động hội nhập quốc tế, thu hút nguồn lực bên ngoài
- Chú trọng đầu tư vào khoa học – kĩ thuật, giáo dục
- Giữ vững ổn định chính trị và vai trò lãnh đạo của nhà nước
Câu 7: Chính sách cai trị của thực dân phương Tây với Việt Nam?
Chính trị:
Thực hiện chính sách “chia để trị”, chia Việt Nam thành 3 xứ với 3 chế độ cai trị khác nhau.
Tước quyền triều đình nhà Nguyễn, biến vua quan thành tay sai.
Lập Liên bang Đông Dương (Việt Nam – Lào – Campuchia) để dễ kiểm soát, xóa tên Việt Nam.
Kinh tế:
Khai thác, bóc lột tài nguyên phục vụ chính quốc Pháp.
Cướp ruộng đất lập đồn điền; khai thác khoáng sản, hạn chế công nghiệp nặng.
Độc chiếm thị trường, áp thuế nặng, đặc biệt là thuế thân, rượu, muối, thuốc phiện.
Văn hóa – Giáo dục:
Thực hiện chính sách “ngu dân”.
Duy trì hủ tục, tệ nạn xã hội để làm suy yếu nhân dân.
Hạn chế giáo dục, truyền bá văn hóa Pháp, kiểm soát tư tưởng và sách báo.
Câu 8: Bài học kinh nghiệm từ công cuộc cải cách, mở cửa của Trung Quốc đối với công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Kiên định mục tiêu và đổi mới: Kiên trì con đường đi lên CNXH nhưng phải đổi mới tư duy, không rập khuôn, sáng tạo áp dụng vào điều kiện Việt Nam (như mô hình "kinh tế thị trường định hướng XHCN").
Đột phá từ nông nghiệp: Lấy nông nghiệp làm khâu đột phá (như khoán 10 ở Việt Nam) để tạo nền tảng cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Mở cửa và hội nhập: Chủ động hội nhập quốc tế, thu hút vốn, công nghệ, kinh nghiệm nước ngoài, nhưng phải có chính sách phù hợp và bảo vệ lợi ích quốc gia.
Cân bằng 3 mối quan hệ: Xử lý tốt mối quan hệ giữa cải cách - phát triển - ổn định; giữa kinh tế - chính trị; giữa thành thị - nông thôn; giữa vùng ven biển - nội địa.
Vai trò lãnh đạo của Đảng: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nhưng phải nâng cao năng lực lãnh đạo, đổi mới phương thức, chú trọng công tác tư tưởng, lý luận và đội ngũ cán bộ.
Phát triển đồng bộ: Chú trọng cả kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ để phát triển bền vững, tránh những hệ lụy tiêu cực (bất bình đẳng, khoảng cách giàu nghèo).
Câu 9: Phân tích nguyên nhân (bối cảnh) dẫn đến cuộc cải cách ở Xiêm cuối thế kỷ XIX.
Ý chính: Do thực dân Anh và Pháp mở rộng xâm lược Đông Nam Á lục địa. Xiêm đứng trước nguy cơ bị xâm lược và trở thành “vùng đệm” giữa hai thế lực này. Triều đình Xiêm nhận thức được mối đe dọa và nhu cầu phát triển đất nước để bảo vệ độc lập.
Câu 10: Tại sao nói cuộc cải cách của Xiêm là cuộc cải cách toàn diện?
Ý chính: Vì nó diễn ra trên mọi lĩnh vực:
o Chính trị: Xây dựng mô hình nhà nước tập quyền hiện đại, bãi bỏ quyền lực của các quý tộc địa phương.
o Kinh tế: Thuê chuyên gia nước ngoài giúp phát triển nông nghiệp, công nghiệp, thương mại.
o Xã hội: Xóa bỏ chế độ lao dịch và nô lệ.
o Ngoại giao: Thực hiện chính sách “ngoại giao mềm dẻo”, lợi dụng sự kiềm chế giữa Anh và Pháp để giữ chủ quyền.
Câu 11: Nêu ý nghĩa và bài học kinh nghiệm từ cuộc cải cách ở Xiêm.
Giúp Xiêm thoát khỏi nguy cơ trở thành thuộc địa, là nước duy nhất ở Đông Nam Á giữ được độc lập. Bài học rút ra là sự linh hoạt trong ngoại giao (“ngoại giao cây tre”) và quyết tâm cải cách quyết liệt từ tầng lớp lãnh đạo.
Câu 12: Trình bày những nội dung chính của cải cách mở cửa của Trung Quốc.
Lấy phát triển kinh tế làm trung tâm. Chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa linh hoạt hơn. Mục tiêu là hiện đại hóa đất nước, biến Trung Quốc thành quốc gia giàu mạnh, dân chủ và văn minh.
Câu 13: Những thành tựu nổi bật của Trung Quốc sau hơn 40 năm cải cách mở cửa là gì?
Kinh tế: Tốc độ tăng trưởng cao liên tục, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới (sau Mỹ).
Khoa học – Kỹ thuật: Thành công trong thám hiểm không gian (tàu Thần Châu), phát triển Al, năng lượng sinh học và hệ thống đường sắt cao tốc hàng đầu thế giới.
Đối ngoại: Vị thế quốc tế được nâng cao, thu hồi Hồng Kông và Ma Cao.
Câu 14: Việt Nam có thể học tập được gì từ công cuộc cải cách mở cửa của Trung Quốc?
Ý chính: Kiên trì con đường phát triển kinh tế làm trung tâm, chủ động hội nhập quốc tế để tận dụng vốn và công nghệ, ổn định tình hình chính trị – xã hội để tạo tiền đề phát triển.
Câu 15: So sánh điểm giống và khác nhau giữa chính sách ngoại giao của Xiêm (cuối thế kỷ XIX) và triều Nguyễn (Việt Nam) trước sự xâm lược của thực dân phương Tây.
Câu trả lời ngắn gọn là không hoàn toàn giống nhau, dù bề ngoài đều là “nhượng bộ lãnh thổ”.
Giống nhau:
Cả triều Nguyễn và Xiêm đều đứng trước sức ép rất lớn từ các nước phương Tây, nên đều phải nhượng một phần lãnh thổ như một cách đối phó trong hoàn cảnh bất lợi.
Khác nhau:
Triều Nguyễn cắt đất cho thực dân Pháp trong thế bị động, thất bại quân sự, thiếu đường lối ngoại giao linh hoạt và không gắn với một chiến lược cải cách tổng thể. Việc nhượng đất không cứu vãn được tình thế, mà dẫn tới mất dần chủ quyền và cuối cùng mất nước.
Xiêm nhượng bộ lãnh thổ trong thế chủ động và có tính toán. Vua Rama V coi đó là sự hy sinh có giới hạn để đổi lấy độc lập lâu dài, đồng thời kết hợp với cải cách trong nước và ngoại giao cân bằng giữa các cường quốc.
-> Vì vậy, dù cùng là nhượng bộ lãnh thổ, nhưng mục đích, cách thức và kết quả hoàn toàn khác nhau:
Triều Nguyễn: nhượng bộ dẫn tới mất nước.
Xiêm: nhượng bộ để giữ nước.
