TTKT – ttkntc.blogspot.com ĐỀ THAM KHẢO KIỂM TRA HỌC KÌ 1
Hội đồng coi thi: ___________________________ Họ và tên: ________________________________ Lớp: ____________ Phòng thi số: _____
| Môn: Ngữ văn Thời gian: 120 phút
Thí sinh điền đầy đủ thông tin vào những phần trống giúp thuận tiện khi chấm bài.
Số báo danh:
Mã đề: 001 |
Mã Đề: 001. Học sinh cần tô vào phiếu trắc nghiệm
I. Đề 1
Đọc văn bản sau:
[…]
- Hỡi ngài Pô-li-phem to lớn, vừa rồi ngài tỏ ý muốn
biết tên tuổi quang vinh của tôi, vậy tôi xin phép được xưng danh. Nhưng về phần
ngài, dù sao ngài cũng nên ban cho tôi một tặng vật để tỏ lòng hiếu khách như
ngài vừa mới nhắc chứ! Tôi chắc ngài sẽ không quên.. Tên tôi là: "Chẳng Có
Ai". Cha mẹ tôi và anh em bạn hữu của tôi đều gọi tôi là thằng "Chẳng
Có Ai". Ô-đi-xê nói xong, Pô-li-phem đáp lại bằng một giọng lạnh lùng, tàn
nhẫn:
- Này… Này… "Chẳng Có Ai" nghe đây. Ta sẽ ăn
thịt nhà ngươi cuối cùng sau khi các bạn ngươi không còn đứa nào để thịt nữa.
Đó là tặng phẩm của ta để tỏ lòng mến khách!
Nói xong hắn lảo đảo chuyện choạng rồi nằm vật xuống đất,
mặt tái đi, mắt đờ ra. Bỗng hắn ngóc đầu dậy, ợ ợ mấy tiếng rồi nôn thốc, nôn
tháo rượu, thịt người vung vãi lênh láng khắp cả trên nền hang. Pô-li-phem đã
say quá. Nôn được một cái nhẹ cả người, hắn lăn ra ngủ, ngủ như chết.
Ô-đi-xê lập tức cùng anh em vùi chiếc cọc nhọn vào bếp
lửa khi chiếc cọc nhọn đã bốc cháy đỏ rực, Ô-đi-xê lôi nó ra và chàng cùng với
anh em khiêng nó đến bên gã khổng lồ Pô-li-phem không một hiệu lệnh nhưng mọi
người đều hành động nhịp nhàng và ăn khớp với nhau. Chiếc cọc được đung đưa hai
nhịp để lấy đà. Đến nhịp thứ ba nó lao thẳng vào con mắt độc nhất của gã khổng
lồ. Ô-đi-xê cố dùng hết sức để xoáy chiếc cọc. Chiếc cọc nóng bỏng xoáy sâu vào
con mắt độc nhất của Pô-li-phem. Máu vọt ra. Con ngươi và lông mi cháy gặp máu
rít lên những tiếng xèo xèo như sắt nung trong lò rèn đem nhúng vào nước lạnh.
Pô-li-phem thét lên một tiếng khủng khiếp. Tiếng thét
như sấm đập vào vách vang rền rĩ, vang vọng ra khắp xung quanh nghe rùng mình sởn
gáy. Lập tức cả năm người chạy giạt vào một góc hang. Pô-li-phem rút chiếc cọc
nóng bỏng đẫm máu ra khỏi tròng mắt lẳng mạnh đi. Hắn loạng choạng đứng dậy,
gào thét, gọi tên những gã Xi-clốp ở hang lân cận. Nghe tiếng gọi, các gã khổng
lồ thuộc dòng giống Xi-clốp vội chạy đến đứng xa xa vây trước cửa hang, cất tiếng
nói như sấm, hỏi:
- Này hỡi, Pô-li-phem! Làm sao đêm hôm khuya khoắt mà
anh lại thét chúng ta kinh khủng như thế? Anh đã đánh thức chúng tôi dậy vì
chuyện gì thế? Phải chăng có kẻ nào dùng mưu lừa anh hoặc dùng sức mạnh đánh
anh để cướp đàn súc vật béo mập của anh?
Từ cuối hang, Pô-li-phem rên rỉ trả lời:
-Các bạn ơi! Kẻ nào cưỡng bức tôi, cướp đàn súc vật của
tôi ư? Không! Không phải đâu! "Chẳng Có Ai" dùng mưu hại tôi chứ
không dùng sức mạnh cưỡng bức tôi. […]
(Trích Ô-đi-xê của Hô-me-rơ)
Lựa chọn đáp án đúng:
Câu 1. Trong văn bản, nhân vật Ô-đi-xê được khắc họa
với vẻ đẹp gì? (0,5 điểm)
A. Vẻ đẹp sức mạnh
B. Vẻ đẹp ngoại hình C. Vẻ đẹp phẩm chất
*D. Vẻ đẹp trí tuệ
Câu 2. Văn bản trên thuộc thể loại gì? (0,5 điểm)
*A. Sử thi
B. Thần thoại C. Cổ tích
D. Ngụ ngôn
Câu 3. Sự
kiện trung tâm của văn bản trên là gì? (0,5 điểm)
*A.
Ô-đi-xê cùng các bạn của mình dùng cọc nhọn để đâm vào mắt Pô-li-phem
B. Ô-đi-xê
cùng các bạn của mình tìm cách trốn khỏi hang
C. Ô-đi-xê
nói tên tuổi cho Pô-li-phem biết
D. Ô-đi-xê
đòi Pô-li-phem phải tỏ lòng hiếu khách đối với mình
Câu 4. Kí hiệu […] ở đầu và cuối văn bản có ý nghĩa
gì? (0,5 điểm)
A. Đánh dấu cho thành phần cước chú B. Đánh dấu cho thành phần phụ chú
C. Đánh dấu cho thành phần chêm xen *D. Đánh dấu cho thành phần bị tỉnh lược
Câu 5. Nhân vật chính trong bản trên là ai? (0,5 điểm)
A. “Chẳng Có Ai”
*B. Ô-đi-xê C. Pô-li-phem D.
Xi-clốp
Câu 6. Trong đoạn trích, biện pháp nghệ thuật nào
không sử dụng để khắc họa tính cách nhân vật?
A. Xây dựng
đối thoại của nhân vật thành những đoạn thuyết lí hoàn chỉnh.
B. Xây dựng
hoàn cảnh đầy kịch tính.
*C. Phân
tích, mổ xẻ tâm lí nhân vật.
D. Miêu tả
tâm lí nhân vật qua dáng diệu, cử chỉ, cách ứng xử…
Câu 7. Việc Ô-đi-xê xưng mình tên là “Chẳng Có Ai” nhằm
mục đích gì? (0,5 điểm)
A. Đánh lừa
Pô-li-phem
B. Che giấu
thân phận của mình
*C. Gây ra
sự hiểu lầm cho đồng bọn của Pô-li-phem
D. Đáp án
A và C
Câu 8. Văn bản trên dùng lời kể chuyện ở ngôi thứ mấy?
(0,5 điểm)
A. Ngôi thứ nhất B. Ngôi thứ hai *C.
Ngôi thứ ba D. Cả A và B
II. Đề 2
Đọc văn bản sau:
THẦN MƯA
Thần Mưa là vị thần hình rồng, thường bay xuống hạ giới
hút nước biển, nước sông vào bụng rồi bay lên trời cao phun nước ra làm mưa cho
thế gian có nước uống và cày cấy, cây cỏ trên mặt đất được tốt tươi. Thần Mưa
thường theo lệnh Trời đi phân phát nước ở các nơi. Thần Mưa có tính hay quên,
có vùng cả năm không đến, sinh ra hạn hán ở hạ giới, có vùng lại đến luôn, làm
thành lụt lội. Do đó mà có lần người ở hạ giới phải lên kiện Trời vì Thần Mưa vắng
mặt lâu ngày.
Công việc phân phối nước cho khắp mặt đất rất nặng nề, một
mình thần Mưa có khi không làm hết, nên có lần trời mở một cuộc thi chọn các giống
thủy tộc có tài trở thành rồng hút nước phun mưa để giúp sức thần Mưa. (...)
Khi chiếu Trời ban xuống dưới Thuỷ phủ, vua Thuỷ Tề loan báo cho các giống dưới
nước ganh đua nhau mà dự thi. Trời cắt một viên Ngự sử ra sát hạch. Hạch có ba
kỳ, mỗi kỳ vượt qua một đợt sóng, con vật nào đủ sức đủ tài, vượt được cả ba đợt,
thì mới lấy đỗ mà cho hóa rồng. Trong một tháng trời, bao nhiêu loài thủy tộc đến
thi đều bị loại cả, vì không con nào vượt qua được cả ba đợt sóng. Có con cá rô
nhảy qua được một đợt thì bị rơi ngay, nên chỉ có một điểm. Có con tôm nhảy qua
được hai đợt, ruột, gan, vây, vẫy, râu, đuôi đã gần hóa rồng, nhưng đến lượt thứ
ba thì đuối sức ngã bổ xuống, lưng cong khoăm lại và cứt lộn lên đầu. Hai con
cùng phải trở lại yên nghiệp ở đồng như trước. Đến lượt cá chép vào thi thì bỗng
gió thổi ào ào, mây kéo đầy trời, chép vượt luôn một hồi qua ba đợt sóng, lọt
vào cửa Vũ Môn. Cá chép đỗ, vây, đuôi, râu, sừng tự nhiên mọc đủ, dạng bộ oai
nghi, cá chép hóa rồng phun nước làm ra mưa. Bởi vậy, về sau người ta có câu ví
rằng:
Gái ngoan lấy được chồng khôn,
Cầm như cá vượt Vũ Môn hóa rồng.
(Theo Hoàng Minh, Việt Dũng, Thu Nga, Thần thoại Việt Nam
chọn lọc, Nxb Thanh Niên, 2019)]$]
Lựa chọn đáp án đúng:
Câu 1. Hình ảnh cá chép hóa rồng tượng trưng cho điều
gì?
A. Sự may
mắn
B. Sức mạnh
và quyền lực
C. Sự giàu
có
*D. Sự
thành công, đỗ đạt sau khi vượt qua khó khăn, thử thách
Câu 2. : Chi tiết "Thần Mưa có tính hay
quên" nhằm mục đích gì?
A. Nhấn mạnh
sức mạnh của Thần Mưa.
B. Tạo kịch
tính cho câu chuyện.
*C. Giải
thích hiện tượng hạn hán, lũ lụt ở một số nơi.
D. Thể hiện
sự hài hước của truyện.
Câu 3. Cuộc thi hóa rồng gồm có mấy kỳ thi?
*A. Ba kỳ
B. Hai kỳ C. Bốn kỳ
D. Một kỳ
Câu 4. Văn bản "Thần Mưa" thuộc thể loại
nào?
A. Truyền thuyết B. Cổ tích
C. Truyện ngụ ngôn *D. Thần thoại
Câu 5. Không gian trong truyện “Thần Mưa” bao gồm những
cõi nào?
A. Cõi trời và cõi người *B. Cõi trời, cõi người và cõi thủy phủ
C. Cõi trời và cõi thủy phủ D. Cõi người và cõi thủy phủ
Câu 6. Con vật nào đã vượt qua được cả ba kỳ thi và
hóa rồng?
A. Không có con vật nào B. Con tôm
C. Con cá rô *D. Con cá chép
Câu 7. Câu chuyện “Thần Mưa” giải thích hiện tượng tự
nhiên nào?
A. Hiện tượng sấm chớp *B. Hiện tượng mưa, hạn hán, lũ lụt
C. Hiện tượng động đất D. Hiện tượng cầu vồng
Câu 8. : Theo bạn, ý nghĩa của câu ví "Gái ngoan
lấy được chồng khôn, Cầm như cá vượt Vũ Môn hóa rồng" là gì?
A. Người
con gái ngoan ngoãn sẽ có cuộc sống sung sướng.
*B. Người
con gái ngoan ngoãn, tài giỏi sẽ có được một cuộc sống tốt đẹp, thay đổi số phận
như cá chép hóa rồng.
C. Người
con gái ngoan ngoãn sẽ lấy được chồng giàu có.
D. Người
con gái ngoan ngoãn sẽ được mọi người yêu quý.
Câu 9. Truyện "Thần Mưa" phản ánh ước mơ gì
của người xưa?
*A. Ước mơ
về cuộc sống ấm no, mưa thuận gió hòa và khát vọng thay đổi thân phận
B. Ước mơ
chinh phục vũ trụ
C. Ước mơ
trường sinh bất tử
D. Ước mơ
về một thế giới hòa bình
Câu 10. : Việc Trời cắt cử Ngự Sử xuống làm giám khảo
cuộc thi hóa rồng thể hiện điều gì?
A. Thể hiện
sự yêu mến của Trời đối với Thần Mưa.
B. Thể hiện
sự quan tâm của Trời đến các loài thủy tộc.
*C. Thể hiện
tính chất quan trọng và sự công bằng của cuộc thi, đồng thời cũng thể hiện uy
quyền của Trời trong việc ban thưởng.
D. Thể hiện
sự nghiêm khắc của luật pháp nhà Trời
Câu 11. Thần Mưa có hình dạng như thế nào?
*A. Hình rồng B.
Hình con tôm C. Hình người D.
Hình cá chép
Câu 12. Tại sao Trời lại tổ chức cuộc thi chọn các giống
thủy tộc hóa rồng?
*A. Vì
công việc làm mưa quá nặng nề, một mình Thần Mưa làm không xuể
B. Vì Thần
Mưa muốn nghỉ ngơi
C. Vì các
loài thủy tộc muốn được hóa rồng
D. Vì Trời
muốn tìm ra loài thủy tộc mạnh nhất
Câu 13. : Câu chuyện "Thần Mưa" được xây dựng
dựa trên cơ sở nào?
A. Dựa
trên các câu chuyện cổ tích
B. Dựa
trên các sự kiện lịch sử
*C. Dựa
trên các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và trí tưởng tượng của con người
D. Dựa
trên các truyền thuyết dân gian
Câu 14. Thời gian trong truyện “Thần Mưa” là loại thời
gian nào?
A. Thời gian hiện tại B. Thời gian tương lai
C. Thời gian một năm *D. Thời gian cổ xưa, không xác định
Câu 15. Thần Mưa có nhiệm vụ gì?
A. Cai quản các loài thủy tộc B. Canh giữ cửa Vũ Môn
C. Giám sát cuộc thi hóa rồng *D. Phun nước làm mưa cho thế gian
III. Đề 3
Đọc văn bản sau: NỮ THẦN LÚA
Nữ thần Lúa là một cô gái xinh đẹp, dáng người ẻo lả, và
có tính hay hờn dỗi.
Nàng là con gái Ngọc Hoàng. Sau những trận lụt lội ghê gớm
xảy ra, sinh linh cây cỏ đều bị diệt hết. Trời bèn cho những người còn sống sót
sinh con đẻ cái trên mặt đất, sai nữ thần Lúa xuống trần gian, nuôi sống loài
người. Nữ thần làm phép cho những hạt giống gieo xuống đất nảy mầm, mọc thành
cây, kết bông mẩy hạt. Lúa chín tự về nhà không cần gặt và không phải phơi
phóng gì cả. Cần ăn, cứ ngắt bông cho vào nồi là lúa sẽ thành cơm.
Một hôm, cô con gái nhà kia đang bận việc. Sân chưa quét
dọn, cửa kho cũng chưa mở, lúa ở ngoài đã ùn ùn kéo về. Cô gái cuống quýt và
đâm cáu. Sẵn tay đang cầm cái chổi, cô đập vào đầu bông lúa mà mắng:
- Người ta chưa dọn dẹp xong đã bò về. Gì mà hấp tấp thế?
Nữ thần Lúa đang dẫn các bông lúa vào sân, thấy sân, đường
bẩn thỉu rác rưởi đã bực trong lòng, lại bị phang một cán chổi vào đầu, tức lắm.
Cả đám lúa đều thốt lên:
- Muốn mệt thì ta cho mệt luôn. Từ nay có hái tre, liềm sắc
cắt cổ tao, tao mới về.
Từ đó nữ thần Lúa dỗi, nhất định không cho lúa bò về nữa.
Người trần gian phải xuống tận ruộng lấy từng bông. Thấy vất vả mệt nhọc quá,
người ta mới chế ra liềm hái để cắt lúa cho nhanh. Và lúa cũng không tự biến
thành cơm nữa, mà phải phơi phóng xay giã cho ra gạo. Sự hờn dỗi của nữ thần
Lúa còn đôi khi cay nghiệt hơn nữa. Nữ thần vẫn giận sự phũ phàng của con người,
nên nhiều lần đã cấm không cho các bông lúa nảy nở. Có kết hạt cũng chỉ là lúa
lép mà thôi. Vì thế sau này mỗi lần gặt xong là người trần gian phải làm lễ
cúng hồn Lúa, cũng là cúng Thần Lúa. Có nơi không gọi như thế thì gọi là cúng
Cơm Mới. Cúng hồn Lúa, cơm mới, do các gia đình tổ chức trong nhà mình. Các
làng, các bản cũng phải mở những ngày hội chung để cúng Thần Lúa. Trong những
ngày hội ấy, mở đầu cho các cuộc tế tự và trò vui, là một “tiết mục” hấp dẫn, gọi
là: Rước bông lúa. Các trò Trám (Vĩnh Phú), trò Triềng (Thanh Hóa), trò thổi tù
và Cây Hống (Nghệ Tĩnh), v.v... đều có rước bông lúa như vậy.
(Trích Thần thoại Việt Nam chọn lọc, Hoàng Minh, Việt
Dũng, Thu Nga tuyển chọn và biên soạn, NXB Thanh niên, Hà Nội, 2019, tr.130 –
131)
Câu 1. Nữ thần Lúa là con gái của ai?
A. Con gái của một người nông dân
nghèo. *B. Con gái của Ngọc Hoàng.
C. Con gái của một vị thần cai quản
mùa màng. D. Con gái của Thần Mưa.
Câu 2. Nữ thần Lúa được Trời sai xuống trần gian để
làm gì?
A. Để trừng phạt loài người. *B. Để nuôi sống loài người sau trận lụt
lớn.
C. Để cai quản các loài cây cối. D. Để giúp con người trồng trọt.
Câu 3. Vì sao Nữ thần Lúa giận dỗi và không cho lúa tự
về nhà nữa?
A. Vì con
người không biết ơn Nữ thần Lúa.
B. Vì Nữ
thần Lúa muốn con người phải lao động vất vả.
C. Vì con
người lười biếng.
*D. Vì bị
cô gái mắng và đánh bằng chổi khi đang dẫn lúa về nhà.
Câu 4. : Chi tiết "lúa biết nói" trong câu
chuyện giúp em hiểu thêm điều gì về tư duy của người nguyên thủy?
A. Người
nguyên thủy có trí tưởng tượng phong phú.
*B. Người
nguyên thủy tin rằng vạn vật đều có linh hồn, có thể cảm nhận và suy nghĩ như
con người (tư duy vạn vật hữu linh).
C. Người
nguyên thủy có khả năng giao tiếp với các loài vật.
D. Người
nguyên thủy sợ hãi các hiện tượng tự nhiên.
Câu 5. : Câu chuyện “Nữ thần Lúa” lí giải cho những
điều gì?
A. Lí giải
cho các hiện tượng thiên nhiên.
B. Lí giải
cho nguồn gốc của các loài cây.
*C. Lí giải
cho sự ra đời của cây lúa, và tục cúng Thần Lúa.
D. Lí giải
cho sự ra đời của loài người.
Câu 6. : Việc sáng tạo ra chi tiết hoang đường
"Lúa chín tự về nhà, không cần gặt, không phải phơi phóng gì cả. Cần ăn, cứ
ngắt bông cho vào nồi là sẽ thành cơm" thể hiện ước mơ gì của người xưa?
A. Ước mơ
về quyền lực tối cao.
*B. Ước mơ
về một cuộc sống ấm no, đầy đủ, không phải lao động vất vả.
C. Ước mơ
về một thế giới thần tiên.
D. Ước mơ
về sự bất tử.
Câu 7. : Theo em, phong tục cúng thần Lúa có ý nghĩa
như thế nào trong đời sống tinh thần của người Việt?
A. Thể hiện
sự lãng phí.
B. Thể hiện
sự sợ hãi đối với các vị thần.
*C. Thể hiện
lòng biết ơn đối với tự nhiên, cầu mong mùa màng bội thu và thể hiện nét đẹp
văn hóa truyền thống.
D. Thể hiện
sự mê tín dị đoan.
Câu 8. : Câu chuyện "Nữ thần Lúa" được xếp
vào thể loại nào?
A. Ngụ ngôn *B.
Thần thoại C. Truyền thuyết D. Cổ tích
Câu 9. Nữ thần Lúa có tính cách như thế nào?
A. Mạnh mẽ, quyết đoán *B. Xinh đẹp, ẻo lả, hay hờn dỗi
C. Chăm chỉ, cần cù D. Hiền lành, tốt bụng
Câu 10. : Chi tiết Nữ thần Lúa "cấm không cho
các bông lúa nảy nở. Có kết hạt cũng chỉ là lúa lép mà thôi" cho thấy điều
gì?
*A. Nữ thần
Lúa cũng có lúc "cay nghiệt", "giận sự phũ phàng của con người".
B. Nữ thần
Lúa rất hiền lành.
C. Nữ thần
Lúa đã hết phép thuật.
D. Nữ thần
Lúa không còn yêu thương con người nữa.
Câu 11. Sau khi Nữ thần Lúa giận dỗi, con người phải
làm gì để có lúa gạo?
A. Phải cầu
xin Nữ thần Lúa tha thứ.
*B. Phải
trồng lúa và tự gặt hái, phơi phóng, xay giã.
C. Phải đi
tìm một vị thần khác giúp đỡ.
D. Con người
không còn được ăn lúa gạo nữa.
Câu 12. Ban đầu, lúa chín sẽ như thế nào?
A. Lúa
chín phải gặt về nhà và xay giã thành gạo.
B. Lúa
chín phải gặt về nhà và nấu thành cơm.
*C. Lúa
chín tự về nhà, không cần gặt và phơi phóng.
D. Lúa
chín phải gặt về nhà và phơi khô.
Câu 13. : Lễ cúng Cơm Mới (hay lễ cúng hồn Lúa) được
tổ chức khi nào?
A. Vào ngày rằm hàng tháng *B. Sau khi gặt xong
C. Trong khi thu hoạch D. Trước khi gieo trồng
Câu 14. "Lúa" trong câu chuyện này biết
nói, thể hiện quan niệm gì của người xưa?
A. Quan niệm về đấng sáng tạo B. Quan niệm về sự luân hồi
*C. Quan niệm vạn vật hữu linh D. Quan niệm về luật nhân quả
Câu 15. : Từ hành động của cô gái trong câu chuyện,
em rút ra bài học gì về cách ứng xử với thế giới tự nhiên?
A. Cần phải
nhanh nhẹn, hoạt bát.
*B. Cần phải
trân trọng, biết ơn và bảo vệ thế giới tự nhiên.
C. Cần phải
làm việc chăm chỉ.
D. Cần phải
mạnh mẽ, quyết đoán.
IV. Đề 4
Đọc văn bản sau: THẦN GIÓ
Thần Gió có một hình dạng kỳ quặc. Thần không có đầu. Bảo
bối của thần là một thứ quạt mầu nhiệm. Thần sẽ làm gió nhỏ hay bão lớn, lâu
hay mau tuỳ theo lệnh Ngọc Hoàng. Những lúc thần Gió phối hợp với thần Mưa có
khi cả thần Sét nữa cùng hoạt động là những lúc đáng sợ nhất. Thỉnh thoảng thần
xuống hạ giới đi chơi vào những buổi tối trời. Đó là lúc giữa đồng bằng tự
nhiên nổi lên trận gió xoáy, dân gian thường gọi là thần Cụt đầu.
Thần có một đứa con còn nhỏ hay nghịch ngợm. Người ta kể
chuyện có một hôm gặp khi thần đi vắng, người con ở nhà giở quạt của cha làm
gió thổi chơi. Lúc ấy ở hạ giới có một người vì mất mùa đói khổ, cái ăn tìm
không ra. Hôm đó trong nhà lại có vợ đau nặng ông ta phải cất công đi rất xa
hơn một ngày đường mới xin được một bát gạo để về nấu cháo cho vợ. Khi về gần đến
nhà, ông đưa gạo xuống ao để vo. Lúc đó trời quang mây tạnh. Bất đồ trận gió do
con thần gió quạt lên tứ tung làm cho bát gạo của người kia đựng trong rá văng
xuống ao bùn.
Người nọ khóc lóc thảm thiết không biết bắt đền ai, căm tức
thần Gió vô hạn, quyết tâm kiện lên Thiên đình. Ngọc Hoàng nghe rõ câu chuyện mới
đòi thần Gió đến quở trách. Thần Gió thú thật là có đứa con ở nhà nghịch bậy.
Ngọc Hoàng cho đó là tội không thể tha thứ được mới đày con thần Gió xuống trần
bắt đi chăn trâu cho người mất gạo kia.
Sau đó được ít lâu, Ngọc Hoàng lại bắt con thần Gió hóa
làm cây ngải, tức là cây mà người hạ giới thường gọi là cây ngải gió hoặc cây
ngải tướng quân, để báo tin gió cho thiên hạ. Mỗi lần cây ngải gió cuốn bông cuốn
lá lại, người hạ giới bảo là trời sắp nổi gió nổi mưa. Lại mỗi lần trâu bị cảm
gió, người ta thường lấy lá cây ngải chữa, vì cho nó có kinh nghiệm về bệnh của
trâu trong thời gian giữ trâu cho người mất gạo.
(Sưu tầm từ kho tàng truyện cổ dân gian Việt Nam)
Câu 1. : Việc người đàn ông mất gạo "quyết tâm
kiện lên Thiên đình" thể hiện điều gì?
A. Sự bất
lực của con người trước thiên nhiên.
*B. Mong
muốn tìm kiếm sự công bằng và niềm tin vào sự tồn tại của một thế lực siêu
nhiên phân xử công bằng.
C. Sự tham
lam của con người.
D. Sự mê
tín dị đoan của người xưa.
Câu 2. : Biện pháp tu từ nghệ thuật nào được sử dụng
trong câu "Sau đó được ít lâu, Ngọc Hoàng lại bắt con thần Gió hóa làm cây
ngải, tức là cây mà người hạ giới thường gọi là cây ngải gió hoặc cây ngải tướng
quân, để báo tin gió cho thiên hạ"?
A. So sánh
*B. Nhân hóa C. Nói quá
D. Ẩn dụ
Câu 3. : Qua câu chuyện, em hiểu gì về trí tưởng tượng
của người xưa?
A. Người
xưa có trí tưởng tượng nghèo nàn.
*B. Người
xưa có trí tưởng tượng phong phú, bay bổng, gắn liền với các hiện tượng tự
nhiên.
C. Người
xưa có trí tưởng tượng khoa học, chính xác.
D. Người
xưa có trí tưởng tượng u ám, bi quan.
Câu 4. : Việc con trai Thần Gió nghịch quạt tạo gió
khiến bát gạo của người đàn ông rơi xuống ao phản ánh điều gì về quan niệm của
người xưa?
A. Phản
ánh sự bất công trong xã hội.
B. Phản
ánh sự trừng phạt của thần linh đối với con người.
*C. Phản
ánh sự phụ thuộc của con người vào thiên nhiên và những tai họa bất ngờ do
thiên nhiên gây ra.
D. Phản
ánh sự nghịch ngợm của trẻ con.
Câu 5. : Việc Ngọc Hoàng bắt con Thần Gió đi chăn
trâu và hóa thành cây ngải cho thấy điều gì?
A. Ngọc
Hoàng là một vị thần yêu thương con người.
*B. Ngọc
Hoàng là người phân xử công bằng, nghiêm khắc trừng phạt kẻ gây ra lỗi lầm và
có cách để bù đắp, giúp đỡ người bị hại.
C. Ngọc
Hoàng là một vị thần quyền lực, có thể trừng phạt bất cứ ai làm sai.
D. Ngọc
Hoàng là một vị thần nghiêm khắc nhưng cũng rất nhân từ, luôn tìm cách giúp đỡ
con người.
Câu 6. : Câu chuyện "Thần Gió" thể hiện
thái độ của người xưa đối với thiên nhiên như thế nào?
A. Thái độ
sợ hãi, khuất phục hoàn toàn.
B. Thái độ
yêu mến, trân trọng.
C. Thái độ
thờ ơ, không quan tâm.
*D. Thái độ
vừa sợ hãi, vừa muốn tìm hiểu, lý giải và chinh phục thiên nhiên.
Câu 7. : Hình ảnh "cây ngải gió" trong truyện
có ý nghĩa biểu tượng gì?
*A. Biểu
tượng cho sự hòa giải giữa thần linh và con người, thể hiện ước mơ chinh phục tự
nhiên của con người.
B. Biểu tượng
cho sự may mắn.
C. Biểu tượng
cho sự trừng phạt của thần linh.
D. Biểu tượng
cho sức mạnh của thần Gió.
Câu 8. : Câu chuyện "Thần Gió" được xây dựng
dựa trên cơ sở nào?
A. Dựa
trên các câu chuyện cổ tích.
*B. Dựa
trên các hiện tượng tự nhiên và trí tưởng tượng của con người.
C. Dựa
trên các truyền thuyết dân gian.
D. Dựa
trên các sự kiện lịch sử có thật.
Câu 9. : Câu chuyện "Thần Gió" gửi gắm bài
học gì về cách ứng xử trong cuộc sống?
A. Phải biết
sợ hãi trước sức mạnh của thiên nhiên.
*B. Cần phải
có trách nhiệm với hành động của mình, biết nhận lỗi và sửa sai; đồng thời cần
có lòng vị tha, bao dung.
C. Phải biết
cam chịu trước số phận.
D. Phải
luôn đấu tranh để giành lấy sự công bằng.
Câu 10. : Tại sao người xưa lại hình dung Thần Gió
"không có đầu"?
A. Vì họ
không thể nhìn thấy gió.
B. Vì họ sợ
hãi sức mạnh của gió.
*C. Vì gió
vô hình, vô ảnh, khó nắm bắt, thể hiện sự khó lường của sức mạnh tự nhiên.
D. Vì họ
muốn tạo ra một vị thần độc đáo.
V. Đề 5
Đọc văn bản sau: Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng
Vua trên trời là Ngọc Hoàng có hai con gái đẹp. Ngọc
Hoàng yêu quý hai nàng lắm, nên cho các nàng hàng ngày luân phiên nhau đi xem
xét mọi việc của hạ giới để báo lại cho nhà Trời. Cô gái đầu tên là Mặt Trời được
ngồi kiệu hoa có bốn người khiêng. Bốn người này chia làm hai tốp: một tốp già
và một tốp trẻ. Tốp các cụ già khiêng kiệu luôn luôn lo làm tròn phận sự, chăm
chỉ vào công việc nên cô Mặt Trời thường đi một vòng rất nhanh. Còn tốp trẻ bản
tính la cà nên những lần được phân công khiêng kiệu thường về muộn. Vì thế, mỗi
lần Mặt Trời đi với tốp trẻ thì ngày dài, và đi với tốp già thì ngày lại ngắn.
Mặt Trăng là cô em tính tình nóng nảy còn hơn cả cô chị.
Sức nóng của cô đã làm hại cho người và muôn vật khá nhiều. Ấy thế mà cô vẫn cứ
chỏng lỏn¹), đi đâu cũng sà vào khiến cho nhân dân vô cùng kinh hãi. Trần gian
khổ sở vì cô Mặt Trăng, họ đã kêu ca rất nhiều, tiếng thấu lên Thượng giới khiến
cho bà mẹ đã định lấy tro mà bôi lên mặt cô để giảm bớt sức nóng đi. Nhưng Ngọc
Hoàng chiều con, nên không để cho vợ làm việc ấy.
Bấy giờ ở dưới trần có một chàng trai tên là Quải. Quải
là con mồ côi nhưng lại có một thân thể cực kỳ to lớn và sức khỏe tuyệt vời.
Trước những hành động tai ác của cô Mặt Trăng, Quải quyết tâm trị cho một mẻ.
Anh ta đón đường cô Trăng trên một đỉnh núi cao và trữ sẵn một đống cát thật lớn.
Hôm ấy, cô Mặt Trăng vẫn quen thói cũ vừa đi vừa sà xuống để nhìn muôn vật, Quải
chờ cho cô ta đến gần rồi bất thình lình bốc cát ném túi bụi vào mắt, vào mặt
mũi cô. Cô Trăng đang rong chơi, bị tấn công đột ngột, nhắm mắt lại nhưng đất
đã dính đầy mặt và chui cả vào trong mắt. Cô ta hốt hoảng vội vụt bay lên cao,
lảng ra xa chỗ Quải đứng. Từ đó trở đi cô không dám sà xuống gần mặt đất nữa. Mặt
mũi cô bị cát dính chặt nên không còn sáng được như xưa. Sau này tính tình của
cô trở nên dịu dàng, hiền lành hơn, ở dưới trần ai cũng thích. Người ta nói mỗi
lần cô ngoảnh mặt xuống nhân gian thì lúc đó là trăng rằm, cô quay lưng tức là
ba mươi, mùng một, còn cô trở sang trái, sang phải tức là thời kỳ trăng hạ huyền(2)
hoặc thượng huyền(3). Còn những khi trăng quầng, ấy là lúc cát bụi trát mặt bị
gió thổi bay tung ra.
Lại nói chuyện chồng của hai nữ thần này. Đó là một con gấu
rất to khỏe. Không rõ gấu từ đâu đến và Ngọc Hoàng đã gả các cô gái của mình
cho gấu từ bao giờ. Chỉ biết rằng gấu rất hay ghen nên theo dõi sự đi lại của
hai vợ mình rất chặt chẽ. Thỉnh thoảng gấu lại đòi chung tình với một người.
Lúc đó là lúc ở dưới trần gian thường gọi là nhật thực và nguyệt thực. Gặp những
ngày này, nhân gian lại phải đánh chiêng, đánh trống rầm rĩ để cho gấu sợ mà
lui ra mau. Vì gấu làm như vậy thì có hại cho mùa màng và các nữ thần này cũng
vì vậy mà xao nhãng công việc.
(Theo Viện Văn học dân gian Việt Giáo dục, 1999, học, Tuyển
tập văn Nam, tập 1, NXB tr.61-62)
Câu 1. : Vì sao Mặt Trăng bị Quải ném cát vào mặt?
A. Vì Mặt
Trăng kiêu ngạo, coi thường Quải.
B. Vì Mặt
Trăng xinh đẹp khiến Quải ghen tị.
C. Vì Mặt
Trăng không nghe lời cha mẹ.
*D. Vì Mặt
Trăng nóng nảy, thường xuyên gây hại cho con người và muôn vật.
Câu 2. : Nhân vật Quải tượng trưng cho điều gì?
A. Tượng
trưng cho cái ác.
*B. Tượng
trưng cho sức mạnh, trí tuệ và khát vọng chinh phục tự nhiên của con người.
C. Tượng
trưng cho sức mạnh của thiên nhiên.
D. Tượng
trưng cho sự trừng phạt của thần linh.
Câu 3. : Truyện "Nữ thần Mặt Trời và Mặt
Trăng" thuộc thể loại nào?
A. Sử thi
B. Cổ tích C. Truyền thuyết *D. Thần thoại
Câu 4. : Hình ảnh "con gấu" trong truyện có
vai trò gì?
A. Bảo vệ
Mặt Trời và Mặt Trăng.
*B. Lý giải
hiện tượng nhật thực, nguyệt thực và thể hiện sự ghen tuông.
C. Giúp đỡ
con người.
D. Gây hại
cho mùa màng.
Câu 5. : Câu chuyện thể hiện thái độ của người xưa đối
với các hiện tượng tự nhiên như thế nào?
A. Thái độ
thờ ơ, không quan tâm.
B. Thái độ
sợ hãi, khuất phục hoàn toàn.
*C. Vừa
kinh sợ, vừa tìm cách lý giải, chế ngự và thích nghi với các hiện tượng tự
nhiên.
D. Thái độ
yêu mến, trân trọng tuyệt đối.
Câu 6. : Việc con người phải "đánh chiêng, đánh
trống rầm rĩ" khi xảy ra nhật thực, nguyệt thực thể hiện điều gì?
*A. Thể hiện
nỗ lực của con người trong việc chống lại những hiện tượng tự nhiên được cho là
bất lợi, bảo vệ cuộc sống và mùa màng.
B. Thể hiện
sự mê tín dị đoan.
C. Thể hiện
sự sợ hãi trước sức mạnh của gấu.
D. Thể hiện
sự bất lực của con người trước thiên nhiên.
Câu 7. : Chi tiết "Mặt Trăng bị cát dính chặt
nên không còn sáng được như xưa" và "tính tình của cô trở nên dịu
dàng, hiền lành hơn" mang ý nghĩa gì?
*A. Thể hiện
mong muốn chế ngự thiên nhiên, thuần phục tự nhiên và niềm tin vào sự hướng thiện.
B. Thể hiện
sức mạnh của thần linh.
C. Thể hiện
sự thay đổi của tự nhiên.
D. Thể hiện
sự trừng phạt thích đáng dành cho kẻ gây ra tội ác.
Câu 8. : Biện pháp tu từ nghệ thuật nào được sử dụng
trong câu "Bấy giờ ở dưới trần có một chàng trai tên là Quải. Quải là con
mồ côi nhưng lại có một thân thể cực kỳ to lớn và sức khỏe tuyệt vời" để
nhấn mạnh sức khỏe phi thường của Quaỉ?
A. Hoán dụ
*B. Nói quá C. So sánh
D. Ẩn dụ
Câu 9. : Truyện sử dụng nhiều từ ngữ Hán Việt (nhật
thực, nguyệt thực, hạ huyền, thượng huyền) cho thấy tính chất gì của thể loại?
A. Tính hiện
đại
*B. Tính
nguyên sơ, cổ xưa, thể hiện dấu ấn của ngôn ngữ và văn hóa Hán trong thời kì đầu
dựng nước
C. Tính
bác học
D. Tính
dân gian
Câu 10. : Việc phân chia hai tốp khiêng kiệu cho Mặt
Trời (tốp già và tốp trẻ) và hành động của hai tốp này lí giải hiện tượng tự
nhiên nào?
A. Hiện tượng trăng quầng. *B. Hiện tượng ngày dài đêm ngắn theo
mùa.
C. Hiện tượng nhật thực, nguyệt thực. D. Hiện tượng trăng tròn, trăng khuyết.
VI. Đề 6
Đọc văn bản sau: THẦN SÉT
Trong đám tướng lĩnh của Ngọc Hoàng, trước tiên phải kể
Thần Sét. Thần Sét có danh hiệu là Thiên Lôi, cũng có khi được gọi là ông Sấm.
Thần có mặt mũi rất nanh ác, tiếng quát tháo rất dữ dội. Thần chuyên một việc
thi hành luật pháp ở trần gian. Hành động của thần phản ánh sự thịnh nộ của Ngọc
Hoàng. Thần có một lưỡi búa đá. Khi xử án kẻ nào dù là người, vật, là cây cỏ
thì thần tự mình nhảy xuống tận nơi trỏ ngọn cờ vào đầu tội nhân rồi dùng lưỡi
búa bổ xuống đầu. Có khi xong việc, thần không mang lưỡi búa lên theo mà quẳng
luôn tại đó. Thần thường ngủ về mùa đông, vào khoảng tháng Hai, tháng Ba mới lại
dậy làm việc.
Tính thần Sét rất nóng nảy: Hễ Ngọc Hoàng sai là đi ngay,
hễ thấy là đánh liền cho nên cũng có lúc làm cho người, vật chết oan. Vì thế mà
thần Sét đã có lúc bị Ngọc Hoàng phạt vì đánh lầm, giết hại kẻ vô tội. Người ta
kể chuyện: có lần thần bị bắt nằm im một nơi không cựa quậy trong một đám rừng ở
thiên đình. Con gà thần của Ngọc Hoàng được lệnh thỉnh thoảng lại mổ một cái
làm cho thần đau nhói cả người nhưng không biết làm thế nào được. Khi được Ngọc
Hoàng tha, thần có thói quen là hễ thấy hoặc nghe tiếng gà là giật mình. Mỗi lần
có chớp rạch, biết thần Sét sắp xuống, người hạ giới thường bắt chước tiếng gọi
gà để dọa thần có lẽ cũng vì cớ đó.
Thần Sét kể ra thì cực oai, cực dữ, nhưng không ai có thể
tưởng tượng được rằng thần bị thua Cường Bạo Đại Vương*. Mặc dầu ông Cường Bạo
sau rồi cũng bị thần Sét đánh chết nhưng câu chuyện này đã một dạo làm cho cả
thiên đình xấu hổ.
(Thần thoại Việt Nam)
(Chú thích: * Cường Bạo Đại Vương: nhân vật trong truyện
cổ dân gian Việt Nam, bản tính ngang tàng, một mình chống lại các vị thần, mấy
phen khiến Thiên Lôi phải thảm bại)
Câu 1. : Không gian chính trong truyện "Thần
Sét" là ở đâu?
A. Chỉ ở thiên đình B. Chỉ ở hạ giới
*C. Cả thiên đình và hạ giới D. Ở một thế giới khác
Câu 2. : Chi tiết người hạ giới "bắt chước tiếng
gọi gà để dọa thần" khi có chớp thể hiện điều gì?
*A. Ước muốn
chế ngự thiên nhiên, giảm bớt nỗi sợ hãi trước sức mạnh của tự nhiên và sự
thông minh, hóm hỉnh của người xưa.
B. Sự căm
ghét của người xưa đối với Thần Sét.
C. Sự mê
tín dị đoan của người xưa.
D. Sự bất
lực của con người trước thiên nhiên.
Câu 3. : Hình tượng thần Sét trong thần thoại Việt
Nam có điểm tương đồng với vị thần nào trong thần thoại Hy Lạp? Gợi ý: Thần này
trong thần thoại Hy Lạp cũng là vị thần của sấm sét, bầu trời và cũng là vua của
các vị thần, tương tự như vai trò của Ngọc Hoàng và Thần Sét trong thần thoại
Việt Nam.
A. Thần Hades B.
Thần Poseidon *C. Thần Zeus D.
Thần Ares
Câu 4. : Việc Thần Sét bị Ngọc Hoàng phạt vì
"đánh lầm, giết hại kẻ vô tội" cho thấy điều gì?
A. Ngọc
Hoàng là một vị thần không công bằng.
B. Thần
Sét là một vị thần độc ác.
*C. Dù là
thần linh, nếu làm sai cũng bị trừng phạt; thể hiện quan niệm về sự công bằng
và luật nhân quả.
D. Thần
Sét là một vị thần yếu đuối.
Câu 5. : Hình tượng Thần Sét trong thần thoại Việt
Nam thể hiện quan niệm của người xưa về thế giới tự nhiên như thế nào?
A. Thế giới
tự nhiên không có liên quan gì đến con người.
B. Thế giới
tự nhiên hoàn toàn do con người tạo ra.
C. Thế giới
tự nhiên vận hành một cách ngẫu nhiên.
*D. Thế giới
tự nhiên do các vị thần linh tạo ra và chi phối, các hiện tượng tự nhiên đều ẩn
chứa sức mạnh siêu nhiên.
Câu 6. : Việc Thần Sét "bị thua Cường Bạo Đại
Vương" nói lên điều gì?
A. Ngọc
Hoàng không phải là vị thần tối cao.
B. Thần
Sét là một vị thần bất tài.
*C. Sức mạnh
của thần linh không phải là tuyệt đối; thể hiện tinh thần phản kháng, không khuất
phục của con người.
D. Cường Bạo
Đại Vương là một vị thần mạnh hơn Thần Sét.
Câu 7. : Chi tiết "Thần thường ngủ về mùa đông,
vào khoảng tháng Hai, tháng Ba mới lại dậy làm việc" cho thấy người xưa
quan sát hiện tượng tự nhiên nào?
*A. Hiện
tượng sấm sét thường ít xuất hiện vào mùa đông và xuất hiện nhiều hơn từ khoảng
tháng Hai, tháng Ba âm lịch.
B. Hiện tượng
hạn hán vào mùa đông.
C. Hiện tượng
mưa lớn vào mùa đông.
D. Hiện tượng
gió mạnh vào mùa đông.
Câu 8. : Từ cách làm việc "nóng nảy" và thường
"đánh lầm" của Thần Sét, em rút ra bài học gì cho bản thân?
A. Nên làm
việc một cách độc đoán.
B. Nên nhờ
người khác giúp đỡ khi làm việc.
*C. Cần cẩn
trọng, suy xét kĩ lưỡng trước khi hành động, tránh hấp tấp, vội vàng để không
gây ra hậu quả đáng tiếc.
D. Nên làm
việc một cách nhanh chóng.
----HẾT---