I. Môi trường sống của sinh vật
- Là nơi sinh sống của
sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng
- Các loại môi trường
chủ yếu:
+ Môi trường nước
+ Môi trường trên mặt đất - không khí (môi trường trên cạn)
+ Môi trường trong đất
+ Môi trường sinh vật (nơi ở, lấy thức ăn, chất dinh dưỡng từ sinh vật khác)
II. Các nhân tố sinh thái của môi trường
- Là các
yếu tố của môi trường tác động tới sinh
vật
- Có 2 nhóm:
+ Nhân tố sinh thái vô
sinh (không sống): lá cây mục, gỗ mục, đất, nước, ánh sáng,…
+ Nhân tố sinh thái hữu
sinh (sống): thực vật , động vật, con người
III. Giới hạn sinh thái
- Là giới hạn chịu đựng
của cơ thể sinh vật đối với một nhân tố sinh thái nhất định
+ Cá rô phi Việt Nam: 5
– 42°C
+ Vi khuẩn suối nước nóng:
0 - 90°C
+ Xương rồng sa mạc:
0 - 56°C
IV. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật
- Ánh sáng có ảnh
hưởng đến đời sống của thực vật, làm thay đổi đặc điểm hình thái và hoạt động
sinh lí (quang hợp, hô hấp) của thực vật
- Nhu cầu ánh sáng
của từng loài cây khác nhau
+ Thực vật ưa sáng:
lúa, bàng, phi lao, phượng, ngô, khoai,…
+ Thực vật ưa bóng:
trường xanh (vạn niên thanh), lá lốt, trầu bà, phát tài, dương xỉ,…
V. Sinh vật biến nhiệt và hằng nhiệt
- Nhiệt độ có ảnh
hưởng đến hình thái, sinh lý và tập tính của sinh vật
- Sinh vật biến
nhiệt có cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường (thực vật, nấm, cá chép, cá mập, cá sấu, thằn lằn bóng,...)
- Sinh vật hằng
nhiệt có cơ thể không phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường (cá heo, cá voi, con người, thỏ, cáo, trâu, bò, chim bồ câu,...)
VI. Quan hệ khác loài giữa các sinh vật
- Ví dụ
+ Tảo và địa y, tảo
cung cấp thức ăn cho địa y, còn địa y tạo ra môi trường cư trú cho tảo: quan hệ
cộng sinh vì đôi bên cùng có lợi
+ Tảo và nấm, các sợi
nấm sẽ hút nước và muối khoáng cung cấp cho tảo, tảo có chất diệp lục, sử dụng
tổng hợp chất hữu cơ nuôi sống cả hai: quan hệ cộng sinh vì đôi bên cùng có lợi
+ Tôm và cá bóng, tôm đào hang để ẩn nấp kẻ thù, cá bóng giúp tôm nhận biết kẻ thù: quan hệ cộng sinh vì đôi bên cùng có lợi
+ Trùng roi sống trong
bao tử của mối, mối ăn gỗ, vi khuẩn này tiết ra chất dịch giúp mối tiêu hóa được
gỗ: quan hệ cộng sinh vì đôi bên cùng có lợi
+ Cá ép bám vào rùa biển, rùa biển đưa cá ép đi xa: quan hệ hội sinh
+ Địa y sống bám trên
cành cây: quan hệ hội sinh
+ Cây tầm gửi và cây
thân gỗ, sống bám trên cây thân gỗ và lấy chất dinh dưỡng từ cây thân gỗ để sống:
quan hệ đối địch, kí sinh, nửa kí sinh
+ Cây nắp ấm bắt côn
trùng: quan hệ đối địch, sinh vật ăn sinh vật khác
+ Trên cánh đồng lúa,
khi cỏ dại phát triển thì năng suất lúa giảm: quan hệ đối địch, cạnh tranh
Nguồn(1) Cổng Thông tin điện tử Ủy ban Dân tộc, http://bvmt.ubdt.gov.vn/dien-dan/cau-hoi-giua-cac-quan-the-sinh-vat-co-bao-nhieu-moi-quan-he.htm (2) Phân bón Huy Long, https://phanbonhuylong.com/cong-sinh-la-gi-vi-du-ve-cong-sinh-1301 (3) Trường THCS Lý Thánh Tông, HCM, https://thcslythanhtong.hcm.edu.vn/sinh-hoc/sinh-hoc-9-bai-44-anh-huong-lan-nhau-giua-cac-sinh-vat/ctmb/60176/109008 (4) Vừng ơi, Địa y sống bám trên cành cây. Giữa địa y và cây có mối quan hệ theo
kiêu nào dưới đây?, https://vungoi.vn/cau-hoi-14783 |
