I. Văn bản
1. Ông đồ (Vũ Đình Liên, Thi nhân Việt Nam)
- Đây là bài thơ ngũ ngôn bình dị mà cô đọng, đầy gợi cảm
- Bài thơ đã thể hiện sâu sắc tình cảm đáng thương của "ông đồ", qua đó toát lên niềm cảm thương chân thành trước một lớp người đang tàn tạ và nỗi tiếc nhớ cảnh cũ người xưa của nhà thơ
2. Đi đường - Tẩu lộ (Hồ Chí Minh, Nhật ký trong tù)
- Đây là bài thơ tứ tuyệt giản dị mà hàm súc, mang ý nghĩa tư tưởng sâu sắc
- Từ việc đi đường núi đã gợi lên chân lý đường đời: vượt qua gian lao chồng chất sẽ tới thắng lợi vẻ vang
3. Tức cảnh Pác Bó (Hồ Chí Minh, Thơ Hồ Chủ tịch)
- Đây là bài thơ tứ tuyệt bình dị pha giọng vui đùa, cho thấy tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của Bác Hồ trong cuộc sống cách mạng đầy gian khổ của Pác Bó
- Với Bác, làm cách mạng và sống hoà hợp với thiên nhiên là một niềm vui lớn
4. Chiếu dời đô - Thiên đô chiếu
- Chiếu là thể văn của vua dùng để ban bố mệnh lệnh
- PTBĐ: Nghị luận
- Phản ánh khát vọng của nhân dân về một đất nước độc lập, thống nhất, đồng thời phản ánh ý chí tự cường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh. Bài chiếu có sức thuyết phục mạnh mẽ, có sự kết hợp hài hoà giữa lí và tình
II. Tiếng Việt
1. Câu nghi vấn
* Khái niệm
- Có những từ nghi vấn (ai, gì, nào, sao, tại sao, đâu bao giờ, à,...) hoặc có từ hay (nối các vế có quan hệ lựa chọn)
- Kết thúc bằng dấu chấm hỏi, nhưng cũng có thể bằng dấu chấm, chấm than hoặc chấm lửng
- Dùng để hỏi hoặc cầu khiến, đe doạ, khẳng định, phủ định hoặc bộc lộ cảm xúc
* Ví dụ
- Dùng để hỏi: Bạn ăn cơm chưa?
- Bộc lộ cảm xúc: Ôi! Tại sao cuộc đời của Lão Hạc lại khốn thế?
- Phủ định: Bức tranh này mà bạn bảo đẹp à?
- Khẳng định: Ai dám bảo cậu hát không hay?
- Cầu khiến: Cậu đóng hộ tớ cái cửa được không?
- Đe doạ: Mày dám cãi bố mày đấy à?
2. Câu cảm thán
* Khái niệm
- Có những từ cảm thán (ôi, than ôi, trời ơi, chao ôi, thay, ...)
- Thường kết thúc bằng dấu chấm than
- Dùng để bộc lộ cảm xúc trực tiếp
* Ví dụ
- Ôi, được gặp lại bạn mình mừng quá!
- Cảnh mặt trời mọc sáng nay đẹp làm sao!
- Chao ôi! Cháu cám ơn dì ạ!
3. Câu trần thuật
* Khái niệm
- Không có đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán
- Thường kết thúc bằng dấu chấm, nhưng cũng có thể kết thúc bằng dấu chấm hoặc là dấu chấm than
- Dùng để kể, thông báo, nhận định, miêu tả hoặc yêu cầu, đề nghị, bộc lộ tình cảm, cảm xúc
* Ví dụ