I) Đề cương
1. Nội dung ôn tập
1) Sống chết mặc bay
2) Ca Huế trên Sông Hương
2. Yêu cầu
- Nhớ tên văn bản, tác giả, thể loại và phương thức biểu đạt chính
- Nêu nội dung đoạn trích
- Nêu các giá trị hiện thực và nhân đạo của Sống chết mặc bay và nguồn gốc, thể điệu của ca Huế trong Ca Huế trên Sông Hương
- Viết đoạn văn cảm nhận về:
- Vẻ đẹp trong cách thưởng thức ca Huế (trong Ca Huế trên Sông Hương)
- Tình cảnh của người dân nghèo (trong Sống chết mặc bay)
II) Bài soạn
1. Tên văn bản, tác giả, thể loại và phương thức biểu đạt chính
a) Sống chết mặc bay
Tác giả: Phạm Duy Tốn
Thể loại: Truyện ngắn
Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm
b) Ca Huế trên sông Hương
Tác giả: Hà Ánh Minh
Thể loại: Bút kí
Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh
Phương thức biểu đạt: Thuyết minh, biểu cảm kết hợp miêu tả
 |
| Hình minh họa Sông Hương ở Huế, với cầu Phú Xuân (trước) và cầu Dã Viên (sau) bởi Photo by CEphoto, Uwe Aranas or alternatively © CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=31835237 |
2. Nêu nội dung đoạn trích
a) Sống chết mặc bay
- Cảnh người dân chống con đê sắp vỡ
- Bọn quan lại vô trách nhiệm đánh tổ tôm bỏ mặc dân chúng trước cơn lũ
- Đê vỡ, nhân dân sa vào cảnh lầm than, nghìn sầu muôn thảm
b) Ca Huế trên sông Hương
- Huế: cái nôi của những làn điệu dân ca
- Những đặc sắc của ca Huế
3. Nêu
a) Các giá trị hiện thực và nhân đạo của Sống chết mặc bay
- Giá trị hiện thực của truyện “Sống chết mặc bay”: đã phản ánh bộ mặt của giai cấp thống trị mà tiêu biểu là tên quan “cha mẹ” của người dân nhưng chỉ ham mê bài bạc, hết sức vô trách nhiệm và vô nhân đạo, làm cho dân chúng khốn khổ vì đê vỡ, nước lụt
- Giá trị nhân đạo của truyện “Sống chết mặc bay”: đã cảm thông với sự vất vả, khốn khổ, lầm than và cơ cực của người lao động trước cảnh thiên tai xảy ra do thái độ vô trách nhiệm của bọn quan lại "cha mẹ"
b) Nguồn gốc, thể điệu của ca Huế trong Ca Huế trên Sông Hương
Nguồn gốc kết hợp giữa dòng ca nhạc dân gian, ca nhạc cung đình nên thể điệu ca Huế có sôi nổi, tươi vui; có buồn cảm, bâng khuâng
4. Viết đoạn văn cảm nhận
a) Vẻ đẹp trong cách thưởng thức ca Huế (trong Ca Huế trên Sông Hương)
Sau khi đọc bài "Ca Huế trên sông Hương" của tác giả Hà Ánh Minh, em đã hiểu được về cách thưởng thức ca Huế. Người nghe được ngồi trên thuyền rồng đi dọc bờ sông Hương dưới ánh trăng dìu diu và những cơn gió nhè nhẹ. Ánh đèn điện lung linh đã làm cho những làn điệu dân ca ngày càng trở nên tha thiết và sâu lắng biết nhường nào! Được ngồi dưới khung cảnh như vậy, được nghe những bản dân ca đậm đà với các dàn nhạc phong phú và đa dạng thì đây là một thú vui tao nhã. Qua bài "Ca Huế trên sông Hương" em đã hiểu được nét đẹp mộc mạc nhưng rất trữ tình trong dân ca Huế cũng như trong cách thưởng thức ca Huế và thật sự ấn tượng với nó. Đó là nét đẹp văn hoá của xứ Huế và đó cũng thật sự là sản phẩm tinh thần đáng trân trọng, cần được bảo tồn và phát triển về sau.
b) Tình cảnh của người dân nghèo (trong Sống chết mặc bay)
Qua câu chuyện “Sống chết mặc bay” của tác giả Phạm Duy Tốn đã khắc họa được tình cảnh bất hạnh của nhân dân từ hai hình ảnh đối lập. Một bên là cảnh người dân lam lũ chống chọi thiên tai, một bên lại là cảnh quan “phụ mẫu” ăn chơi nhàn hạ, ngồi đánh tổ tôm trong đình vững chãi. Người dân biết sức mình không địch lại được sức trời nhưng vẫn cố gắng cầm cự để giữ con đê sắp vỡ, đã thẩm lậu rồi. Để rồi sức người nhỏ bé làm sao địch nổi sức trời, cuối cùng con đê cũng vỡ khiến cho nước tràn lênh láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi, lúa má ngập hết. Kẻ sống không có chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn. Trong lúc đó thì tên quan thì lại sung sướng vì vừa ù được ván bài. Thật xót xa thay cho số phận của nhân dân khi gặp phải một kẻ "quan cha mẹ" mang “lòng lang dạ thú”, không ra sức giúp đỡ nhân dân Qua truyện ngắn này, người đọc đã hiểu rõ được tình cảnh của người nông dân trong xã hội lúc bấy giờ, tình cảnh rất lầm than, cơ cực
